درحال بارگذاری ...



جدید ترین مطالب اختصاصی زنان و زایمان

what-are-the-goals-of-ultrasound-in-the-second-trimester-of-pregnancy-1200x1200.jpg

اهداف سونوگرافی در سه ماهه دوم دوران بارداری چیست ؟

در مطلب قبلی به سه ماهه اول پرداختیم که میتوانید در سایت دکتر زنان مطالعه کنید

اهداف سونوگرافی در سه ماهه دوران بارداری چیست ؟

اهداف سونوگرافی در سه ماهه سوم بارداری چیست؟

هدف از سونوگرافی سه ماهه دوم بارداری :

  1. بررسی رشد جنین
  2. تعیین جنسیت جنین
  3. انجام سونوگرافی از نظر بررسی ناهنجاری های جنینی ( آنومالی اسکن )

همچنین این مطلب را میتوانید مطالعه کنید دلایل سقط ، انواع سقط ،  مجوز پزشکی سقط

بررسی رشد جنین

در سونوگرافی سه ماهه دوم رشد جنین و وزن جنین اندازه گیری می شود و سیر رشد جنین بر روی منحنی رشد قابل بررسی می باشد .

باز هم ذکر این مسئله مهم ارزشمند است که دانستن تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی در بررسی رشد جنین خیلی اهمیت دارد . بنابراین همیشه سعی کنید این تاریخ را به صورت مکتوب حفظ کنید . در حال حاظر یکسری نرم افزار های خاص وجود دارند که بر روی تلفن همراه قابل نصب بوده و اطلاعات کامل دوره عادت ماهیانه شما را ثبت و حفظ می کنند .

 

 

یک نکته دیگر که همیشه برای زنان باردار سوال برانگیز است ، اختلاف در تعیین سن حاملگی با بالا رفتن سن حاملگی است .

هرچه سن حاملگی بالاتر می رود دقت سونوگرافی برای تعیین دقیق سن بارداری کمتر می شود.

همان طور که ذکر شد دقیق ترین سن حاملگی با سونوگرافی در 3 ماهه اول بارداری تعیین می شود و حداکثر یک هفته با سن واقعی جنین تفاوت دارد ؛ ولی در سه ماهه دوم تا دو هفته و در سه ماهه سوم تا 3 هفته سن حاملگی تعیین شده با سونوگرافی ممکن است از سن واقعی جنین کمتر یا بیشتر باشد .

تعیین جنسیت جنین

در اکثر نقاط دنیا از سونوگرافی برای تشخیص جنسیت جنین پیش از تولد استفاده می شود . تعیین جنسیت جنین جدا از اینکه جهت اطلاع والدین باشد ، در بعضی از موارد از این جهت اهمیت دارد که بعضی از بیماری های ژنتیکی صرفاً فقط در یک جنس خاص ( فقط در دختر ها و یا فقط در پسرها ) ایجاد می شود .

در 3 ماهه اول حاملگی بر اساس یک سری علائم سونوگرافی می توان جنسیت جنین را حدس زد ، ولی درصد خطای آن زیاد است .

در 3 ماهه دوم دستگاه تناسلی جنین پسر و دختر در ابتدای تشکیل تقریباً شبیه هم هستند ولی برای اطمینان از دختر و پسر بودن بهترین زمان برای جنین پسر هفته 15 بارداری و برای جنین دختر هفته 17-20 بارداری است .

تشخیص جنسیت جنین بستگی به مهارت متخصص رادیولوژی ، کیفیت بالا و پیشرفته بودن دستگاه سونوگرافی و همچنین وضعیت جسمانی مادر دارد .

هرچه مهارت بالاتر و کیفیت دستگاه سونوگرافی بالاتر باشد درصد تشخیص صحیح بالاتر می رود .

 

گاهی به دلیل اضافه وزن شدید مادر باردار تشخیص جنسیت مشکل می شود .

 

موارد دیگری که تشخیص جنسیت جنین را مشکل یا غیر ممکن می کند شامل :

  1. موقعی که لگن جنین به سمت پایین رحم قرار دارد.
  2. موقعی که ران های جنین به شدت به هم چسبیده اند .
  3. نزدیک بودن ناحیه تناسلی جنین به دیواره رحم یا جفت .
  4. کم بودن مایع دور جنین .

 

اهداف سونوگرافی در سه ماهه دوم دوران بارداری چیست ؟
اهداف سونوگرافی در سه ماهه دوم دوران بارداری چیست ؟

 

بررسی ناهنجاری های جنین ( آنومالی اسکن )

به طور کلی اکثر جنین ها طبیعی هستند ولی همه زنان باردار ( صرف نظر از سنشان ) شانس اندکی دارند تا جنینی با ناهنجاری های ساختمانی مبتلا به محدودیت های فیزیکی یا مغزی به دنیا آورند .

با انجام آنومالی اسکن جنین می توان بسیاری از این ناهنجاری ها ( نه همه آنها ) را تشخیص داد و یا وجود آنها را رد کرد .

در اکثریت کشورها آنومالی اسکن بین هفته 18-23 بارداری انجام می شود . در ایران به دلیل اینکه اجازه سقط قانونی در صورت وجود ناهنجاری در جنین فقط تا پایان هفته 18 داده می شود ، لذا انجام سونوگرافی آنومالی اسکن معمولاً در ابتدای هفته 18 و گاهی زودتر درخواست می شود .

 

به طور کلی آنومالی اسکن به 3 روش انجام می شود :

  1. آنومالی اسکن پایه
  2. آنومالی اسکن با جزئیات
  3. آنومالی اسکن پیشرفته همراه با اکوکاردیوگرافی قلب جنین

 

 

 

در اکثریت موارد درخواست سونوگرافی متخصصین زنان انجام آنومالی اسکن پایه می باشد که شامل بررسی سر و مغز جنین ، قفسه سینه و قلب ، حفره شیکم و احشاء داخل شکم ، کلیه ها و اندام ها و ستون فقرات و بند ناف جنین است .

در واقع آنومالی اسکن پایه نقش یک تست غربالگری در 3 ماهه دوم را ایفا می کند .

در صورت وجود هرگونه مورد غیر طبیعی در سونوگرافی ، متخصص رادیولوژی انجام آنومالی اسکن با جزئیات یا پیشرفته و همچنین گاهی اکوکاردیوگرافی قلب جنین را پیشنهاد می کند .

معمولاً انجام آنومالی اسکن پایه حدود 15-20 دقیقه طول می کشد ولی گاهی به دلیل اینکه موقعیت قرارگیری جنین مناسب نیست پزشک از شما درخواست می کند که چند دقیقه قدم بزنید یا شکلات مصرف کنید تا جنین در موقعیت دلخواه قرار بگیرد .

انجام آنومالی اسکن با جزئیات زمان بیشتری لازم دارد و معمولاً 30-40 دقیقه و حتی گاهی بیش از یک ساعت طول می کشد . آنومالی اسکن پیشرفته همراه با اکوکاردیوگرافی قلب جنین انجام می شود و زمان بیشتر نیاز دارد .

 

چه قسمت هایی از جنین در آنومالی اسکن بررسی می شوند ؟

سونوگرافیست همه ارگان های جنین شما را معاینه می کند و اندازه گیری های لازم را انجام می دهد که شامل موارد ذیر می شود :

  1. بررسی شکل و ساختمان سر و مغز جنین :
    در این مرحله مشکلات مغزی شدید ( که خیلی به ندرت رخ می دهند ) قابل رویت هستند .
  2. بررسی صورت جنین از نظر شکاف لب :
    بررسی شکاف استخوان کام داخل دهان جنین مشکل است و اغلب کشف نمی شود.
  3. ستون فقرات جنین ( در مقاطع طولی و عرضی ) :
    برای اطمینان از اینکه همه مهره ها در امتداد یکدیگر قرار دارند و اینکه پوست روی مهره ها را در پشت پوشانده است .
  4. معاینه دیواره شکم از نظر احتمال وجود فتق شکمی یا نافی ، همچنین بررسی جفت ، طناب نافی و مایع دور جنین .
  5. بررسی قلب جنین :
  6. باید وجود قلب چهار حفره ای بررسی شود . دو حفره در بالا ( دهلیزها ) و دو حفره در پایین ( بطن ها ) . همچنین ریتم ضربان قلب هم چک می شود . بسته به نوع درخواست آنومالی اسکن ( پایه ، با جزئیات یا پیشرفته ) نوع بررسی قلب جنین متفاوت است .
  7. معده جنین :
    باید به صورت یک حفره سیاه پر از مایع دیده شود .
  8. کلیه های جنین :
    باید جنین دو کلیه داشته باشد و جریان ادرار به راحتی به داخل مثانه صورت گیرد . اگر مثانه خالی باشد باید طی معاینه پر شود و به راحتی دیده شود . معمولاً در این سن حاملگی ، جنین هر نیم ساعت یکبار تخلیه ادرار را انجام می دهد .
  9. بازوها ، ساق ها ، دست ها و پاهای جنین بررسی می شوند .

سونوگرافیست انگشتان دست ها و پاها را نگاه می کند ولی معمولاً آنها را شمارش نمی کند .

همانطور که ذکر شد قالب کلی انجام آنومالی اسکن شامل موارد بالاست و بسته به نوع درخواست سونوگرافی آنومالی نحوه انجام و زمان آن متفاوت است .

کدام ناهنجاری های جنینی در آنومالی اسکن قابل دیدن هستند ؟

متخصصین رادیولوژی و سونوگرافی یک لیست از ناهنجاری ها را دارند که در آنومالی اسکن آنها را بررسی می کنند .

این ناهنجاری ها یا خیلی جدی هستند ( که جنین نمی تواند با این شرایط بقا پیدا کند ) یا اینکه ممکن است شرایط قابل درمان باشند که بعد از تولد بچه شما ، درمان صورت می گیرد .

پیدا کردن بعضی از این ناهنجاری ها آسان تر و بعضی بسیار مشکل است . در لیست زیر بیماری ها و درصد شانس این که سونوگرافیست شما بتواند هرکدام از آنها را پیدا کند ؛ ذکر شده است .

1- عدم وجود قسمت استخوانی جمجمه ( آنسفالی ) 98%

2- شکاف لب : 75%

3- نقص جدار شکم به طوری که روده ها از آن بیرون بزند : 80%

4- نقص جدار شکم به طوری که روده ها از آن بیرون بزند و وارد مایع درون حفره رحم شود : 98 %

5- عدم وجود اندام یا وجود اندام های کوتاه 90 %

6- نقص ستون مهره ای 90 %

7- مشکلات کلیوی ماژور ( عدم وجود یا کلیه های غیر طبیعی ) 84 %

8- وجود سوراخ در عضله جدا کننده قفسه سینه و شکم یا فتق دیافراگمی 60 %

9- وجود مایع زیادی در مغز جنین ( هیدروسفالی ) 60 %

10- مشکلات قلبی ماژور ( نقص در حفرات قلبی ، دریچه ها یا عروق ) 50 %

 

توجه :

در مواردی که آنومالی اسکن پیشرفته با اکوکاردیوگرافی قلب جنین انجام می شود این درصد بسیار بیشتر است .

پس حتی اگر آنومالی اسکن شما طبیعی باشد هنوز یک شانس اندک وجود دارد که جنین شما ممکن است مشکلی داشته باشد .

بعضی ناهنجاری ها ، شامل نقایص قلبی و انسداد های روده ای ممکن است تا مراحل دیرتر از حاملگی ( یعنی بعد از 18-20 هفته ) دیده نشوند . با همه این تفاصیل وقتی آنومالی اسکن شما طبیعی باشد با احتمال بالایی تمام این ناهنجاری ها رد می شوند و اکثریت بچه ها به طور کامل و سالم متولد می شوند.

سوالی که اکثریت خانم های باردار دارند این است که آیا سندرم داون ( مونگولیسم ) یا ناهنجاری های کروموزومی در آنومالی اسکن دیده می شوند ؟

آنومالی اسکن فقط می تواند 60-50% موارد سندرم داون را کشف کند ولی برای این منظور همان انجام تست غربالگری 3 گانه ( NT و آزمایشات ) بهتر است .

در صورتی که علائم یک مشکل در آنومالی اسکن باشد چه اقدامی لازم است ؟

اکثریت مشکلات که نیاز به تکرار آنومالی اسکن دارند جدی نیستند . حدود 15 % موارد آنومالی اسکن به یک یا چند دلیل تکرار می شوند .

شایع ترین علت این است که سونوگرافیست همه موارد مورد نیاز را مشاهده نکرده است که علت آن یا این است که جنین در یک موقعیت مناسب قرار نداشته یا این که خانم باردار اضافه وزن زیادی دارد . در این موارد آنومالی اسکن باید در 23 هفته تکرار شود .

اگر متخصص سونوگرافی یک مشکل را پیدا کند یا شک کند ، باید مستقیماً و بلافاصله به شما گفته شود تا شما فرصت انجام اقدامات تکمیلی جهت مشخص شدن وضعیت جنین خود را داشته باشید .

اگر یک مشکل جدی آشکار شود که با بقاء جنین منافات داشته باشد ، تصمیم گیری در مورد ختم حاملگی با شماست .

بعضی مشکلات جنین ممکن است نیاز به جراحی یا درمان بعد از تولد ، یا حتی جراحی در داخل حفره رحم داشته باشد . در این زمینه می توانید از متخصص زنان یا اطفال کمک گرفته تا تصمیم صحیح را اتخاذ کنید .

 

سونوگرافی 3 بعدی / 4 بعدی

به دلیل سئوالات مکرر زنان باردار در مورد انجام سونوگرافی 3 بعدی علی رغم اشاره کلی که در قسمت ابتدایی به این مسئله شد یک توضیح مجدد در این زمینه ضروری به نظر می رسد .

با سونوگرافی 3 بعدی شما می توانید به جای قسمت های درونی جنین سطح پوست جنین را مشاهده کنید و همچنین شکل دهان و بینی یا باز کردن دهان و بیرون آوردن زبان جنین را تماشا کنید .

سونوگرافی 3 بعدی یا 4 بعدی مثل سونوگرافی دو بعدی بی خطر است ، چون این تصاویر از روی همان تصاویر دو بعدی توسط دستگاه بازسازی می شوند .

 

 

با این وجود اکثر متخصصین سونوگرافی ماهر و با تجربه انجام آنرا صرفاً به خاطر داشتن یک عکس برای آلبوم کودک توصیه نمی کنند ، چون این کار به این معنی است که شما جنین تان را در برابر امواج صوتی بیش از حد مورد نیاز از نظر پزشکی قرار می دهید .

انجام سونوگرافی 3 بعدی یا 4 بعدی می تواند اطلاعات بیشتری از یک ناهنجاری شناخته شده را برای ما فراهم کند . مثلاً در مورد شکاف لب ؛ همچنین می تواند برای دیدن قلب و ارگان های داخلی هم مفید باشد .

در نتیجه بسیاری از مراکز تصویر برداری جنین فقط در صورتی که از نظر پزشکی انجام سونوگرافی 3 بعدی ضروری باشد از آن استفاده می کنند .

همانطور که قبلاً ذکر شد تاکنون عوارض ناشی از انجام سونوگرافی در جنین انسان ( در بیش از 4 دهه که از انجام سونوگرافی گذشته است ) اثبات نشده است ولی هرگونه سونوگرافی باید فقط توسط افراد آموزش دیده ماهر برای مدت زمان کوتاه و با حداقل شدت انجام شود .

اگر شما تصمیم دارید که یک عکس 3 بعدی از جنین خود داشته باشید بهترین زمان انجام آن بین 30-26 هفتگی است .

قبل از 26 هفته چربی زیر پوست جنین خیلی کم است واستخوان های صورت از پشت آن دیده می شوند . بعد از 30 هفته هم ممکن است به دلیل پایین آمدن سر جنین در حفره لگن قادر نباشیم که تصویر واضحی از صورت جنین را به دست آوریم .

این طبیعی است که شما دوست دارید یک تصویر صورت جنین خود را داشته باشید ولی گاهی به دلیل وضعیت قرارگیری جنین این مسئله امکان پذیر نیست .

اگر وضعیت قرارگیری صورت جنین به طرف بالا و میزان مایع دور صورت جنین کافی باشد تصویر واضحی از صورت جنین به دست می آید . ولی اگر صورت جنین به طرف عقب باشد ، یا این که سر جنین در حفره لگن به طرف پایین رفته باشد ، یا میزان مایع کافی نباشد و همچنین اگر به دلیل اضافه وزن مادر یک مایه چربی زیر پوستی ضخیم وجود داشته باشد ، در این مواد تصویر خوبی به دست نمی آید .

گاهی متخصص سونوگرافی از شما درخواست می کند قدم بزنید یا هفته بعد برای سونوگرافی مراجعه کنید تا موقعیت مناسب جنین برای به دست آمدن تصویر واضح ایجاد شود . ولی گاهی با همه این اقدامات باز هم تصویر واضحی به دست نمی آید .

 

دکتر زنان

متخصص زنان و زایمان و نازایی دکتر مژگان کریمی

 

به منظور تعیین وقت و نوبت ویزیت در ساعت 15 الی 19 تماس بگیرید :

02122776295

09102410144

بخش های مفید سایت دکتر زنان میتوانید مطالعه کنید

آندومتریوز  پارگی زودرس کیسه آب زایمان بدون درد زایمان زودرس زایمان سزارین

زایمان طبیعی سقط فیبروم رحمی کیست تخمدان

 

منبع : کتاب آنچه همگان لازم است از سونوگرافی بدانند


logo-white-footer

دكتر مژگان كريمي جراح و متخصص زنان و زايمان و نازايي داراي بورد تخصصي از دانشگاه تهران با نمره عالي در حال حاضر با كوله باري از تجربيات حرفه اي در حال انجام خدمات به هموطنان عزيزم ميباشم و خدارا شاكرم.

آدرس مطب :
تهران - پاسداران - بوستان نهم - روبروی پلی کلینیک لبافی نژاد - پلاک 135

شماره تماس :
02122776295
09102410144

آدرس بیمارستان نیکان :
تهران - اقدسیه - ابتدای بلوار ارتش - ورودی اراج - خیابان 22 بهمن - بیمارستان نیکان
روزهای کاری
چهارشنبه ها ساعت 18 تا 20
پنج شنبه ها ساعت 10 تا 12
شماره تماس :
29129

همچنین برای ویزیت در درمانگاه بیمارستان رسالت صبح های شنبه یک شنبه سه شنبه و چهارشنبه از ساعت 10 تا 12 میتوانید مراجعه کنید .

کلیه حقوق این قالب برای دکتر زنان محفوظ می باشد.