درحال بارگذاری ...



جدید ترین مطالب اختصاصی زنان و زایمان

what-are-the-goals-of-ultrasound-in-the-third-trimester-of-pregnancy-1200x1200.jpg
21/آگوست/2018

اهداف سونوگرافی در سه ماه اول دوران بارداری

اهداف سونوگرافی در سه ماهه دوم دوران بارداری چیست ؟

اهداف سونوگرافی در سه ماهه سوم بارداری چیست؟

در مطلب قبلی به سه ماهه اول پرداختیم که میتوانید در سایت دکتر زنان مطالعه کنید و همچنین این مطلب را دلایل سقط ، انواع سقط ،  مجوز پزشکی سقط

یکی از بیشترین درخواست های سونوگرافی ، سونوگرافی دوران بارداری است که می توان آن را به سونوگرافی 3 ماهه اول، 3 ماهه دوم و 3 ماهه سوم تقسیم بندی کرد.

وضوح کیفیت تصویر سونوگرافی باعث شده تا این روش یکی از الزامات مراقبت های دوران بارداری شود و بدین وسیله ، ساختار و سطح بدن و مغز جنین به راحتی تحت ارزیابی قرار گیرد .

امکان مشاهده جنین از زاویه مناسب در این روش به پزشک اجازه می دهد تا هرنوع ناهنجاری مادرزادی در مرحله مناسب تشخیص داده شده و رشد و حالت جنین ، مکان و موقعیت جفت و میزان مایع آمنیوتیک اطراف جنین تخمین زده شود.

در حال حاظر چندین نوع سونوگرافی وجود دارد که کاربرد اصلی آنها یکسان است. سونوگرافی معمولی ، داپلر ( نوعی سونوگرافی رنگی از عروق خونی ) ، 3 بعدی ، 4 بعدی و اکوکاردیوگرافی جنین .

نکته:
در حال حاضر، سونوگرافی معمولی یا دو بعدی که تصاویر سیاه و سفید در اختیار پزشک قرار می دهد ، بی خطر ترین روش تصویر برداری در دوران بارداری است که اغلب برای تایید ضربان قلب ، رد هرگونه مشکل و یا حاملگی خارج از رحمی ، تخمین سن بارداری ، تعیین موقعیت جنین و تشخیص ناهنجاری هایی مانند سندرم داون مورد استفاده قرار می گیرد.

به طور کلی ، کل قسمت های جنین و اکثریت قریب به اتفاق مشکلات جنینی با سونوگرافی معمولی یا دو بعدی قابل بررسی می باشد و استفاده از سونوگرافی 3 بعدی یا 4 بعدی در موارد خاص و محدودی کاربرد دارد.

گاهی اوقات انجام سونوگرافی متوالی 2 بعدی و یا حتی انواع 3 بعدی یا 4 بعدی آن برای تشخیص ناهنجاری های ظاهری جنینی مانند شکاف کام یابرخی ناهنجاری های استخوانی کاربرد دارد اما به دلیل آنکه انواع 3 بعدی و 4 بعدی آن انرژی بیشتر به جنین وارد می کند ، باید تنها در صورت لزوم و به تجویز پزشک انجام شود.

 

 

برخلاف تصور عمومی این سونوگرافی 3 بعدی و 4 بعدی نیست که نواقص جنینی را بهتر و دقیق تر نشان می دهد

بلکه ذکر این نکته لازم است که دستگاه ، ناهنجاری ها را شناسایی نمی کند و متخصص رادیولوژی است که با مهارت خود یافته ها را از هم افتراق داده و ناهنجاری ها را تشخیص می دهد که انجام این امر در بسیاری از موارد با سونوگرافی دوبعدی یا معمولی نیز امکان پذیر است.

نکته خیلی مهم:

برای ایجاد یک تصویر سه بعدی یا چهار بعدی خوب شرایط خاص لازم است و در مواردی که جنین در حال حرکت باشد یا به دیواره رحم یا جفت چسبیده باشد ، وضوح تصویر ایجاد شده کاهش پیدا می کند.

به طور کلی با پیشرفت تکنولوژی و تولید دستگاه های جدید و پیشرفته سونوگرافی ، طراحی دستگاه ها به گونه ای تغییر یافته است که با انجام سونوگرافی خطری برای جنین ایجاد نشود ولی مسلماً باید شرایط خاص جهت سلامت جنین رعایت شود.

از جمله این شرایط ، خودداری از تکرار بیش از حد و بدون مورد سونوگرافی و همچنین انجام سونوگرافی به وسیله متخصص آموزش دیده و ماهر است.

برای سونوگرافی 3 ماهه اول مشابه سونوگرافی لگن نیاز به مثانه پر با همان شرایط ذکر شده است.

 

هدف از سونوگرافی 3ماهه اول:

  • تعیین سن حاملگی
  • تعیین وجود ساک حاملگی
  • تعیین موقعیت ساک حاملگی ( داخل یا خارج رحمی )
  • مشاهده ضربان قلب جنین
  • بررسی از نظر وجود توده یا کیست های تخمدانی
  • بررسی از نظر احتمال وجود سقط جنین یا مرگ جنین

 

تعیین سن حاملگی

به طور کلی سن حاملگی بر اساس اولین روز آخرین قاعدگی تعیین می شود.

توجه:

همیشه سعی کنید تاریخ شروع قاعدگی را یادداشت کنید زیرا اهمیت زیادی در بررسی رشد جنین و بررسی مشکلات جنین دارد.

اگر خانم بارداری تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی را نداشته باشد بهترین و قابل اعتمادترین راه تعیین دقیق سن جنین را دچار مشکل می کند .

که در این موارد دقیق ترین و صحیح ترین راه تعیین سن جنین بر اساس سونوگرافی 3 ماهه اول است که در آن طول سری – دمی جنین به روش صحیح اندازه گیری شده باشد.

اندازه گیری سن جنین در این مدت از آن جهت اهمیت زیادی دارد که اگر در مراحل بعدی بارداری شک به عقب ماندگی رشد جنین داشته باشیم و تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی نامشخص باشد جهت تخمین سن واقعی جنین باید به اندازه گیری 3 ماهه اول بارداری اعتماد کرد.

 

تعیین وجود ساک حاملگی

در اکثر منابع مرجع سونوگرافی ذکر شده است که اولین زمانی که می توان وجود ساک حاملگی را در حفره رحم با سونوگرافی واژینال ( نه سونوگرافی شکمی ) تشخیص داد، تقریباً پنج و نیم هفته بعد از تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی است.

بنابراین اگر از زمان معمولی قاعدگی شما یک هفته گذشته باشد و شک به حاملگی داشته باشید ، در صورت باردار بودن شما سن احتمالی حاملگی شما بین 5-6 هفته می باشد.

 

 

 

بنابراین حتی اگر تست خون بارداری شما مثبت باشد ، دیده نشدن ساک حاملگی در حفره رحم در این زمان با انجام سونوگرافی از روی شکم یک امر طبیعی است و در این موارد توصیه به تکرار سونوگرافی معمولاً 2-3 هفته بعد می شود.

نکته قابل ذکر دیگر این مسئله است که ممکن است در این زمان ساک حاملگی دیده شود ولی خود جنین و فعالیت قلب آن به دلیل کوچک بودن جنین دیده نشود و باز تکرار سونوگرافی در 2-3 هفته بعد توصیه می شود و این مورد هم غیر طبیعی نیست.

گاهی ساک حاملگی و خود جنین هم در این سن حاملگی دیده می شوند ولی ضربان قلب جنین دیده نمی شود که باز هم غیر طبیعی محسوب نمی شود و تکرار سونوگرافی یک هفته بعد و یا سونوگرافی ترانس واژینال توصیه می شود.

پس مواردی که بین هفته 5-6 حاملگی غیر طبیعی نیست و نیاز به سونوگرافی پیگیری دارد شامل این موارد است : دیده نشدن ساک حاملگی، دیده شدن ساک حاملگی و عدم رویت جنین ، دیده شدن ساک حاملگی حاوی جنین و عدم رویت ضربان قلب .

یک نکته بسیار مهم:

همیشه زنان باردار در 3 ماه اول درخواست پخش صدای جنین را دارند. برای پخش صدای قلب جنین باید از سونوگرافی داپلر استفاده کرد ، هرچند هیچ گونه عارضه ای برای استفاده از داپلر ثابت نشده است ولی چون در روش داپلر انرژی صوتی بیشتری اعمال می شود لذا توصیه شده است که در استفاده از این روش قبل از 12 هفته حاملگی احتیاط شود.

 

تعیین موقعیت ساک حاملگی ( داخل یا خارج رحمی )

در واقع یکی از اهداف انجام سونوگرافی 3 ماهه اول تعیین موقعیت ساک حاملگی است.

 

وقتی وجود ساک حاملگی در حفره رحم ثابت شود تا حدود بسیار زیادی می توان اطمینان حاصل کرد که حاملگی طبیعی رخ داده است .

هرچند در موارد بسیار نادری احتمال حاملگی نرمال در حفره رحم هم زمان با وجود حاملگی خارج رحمی وجود دارد .

بنابراین هرگاه تست خون شما از نظر بارداری مثبت باشد و بعد از 6 هفته ار تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی ، ساک حاملگی در حفره رحم دیده نشود ( البته با هر دو روش سونوگرافی شکمی و واژینال ) در این شرایط شک بالایی به حاملگی خارج رحمی ایجاد می شود.

اگر با تکرار تست خون شما در روزهای بعد میزان هورمون حاملگی در حال افزایش باشد این شک تقویت می شود و باید در سونوگرافی به دنبال حاملگی خارج رحمی بود .

حاملگی خارج رحمی در هر قسمت از دستگاه تناسلی می تواند رخ دهد از جمله داخل حفره شکم ، در لوله رحمی ، تخمدان ، گردن رحم و حتی داخل عضله رحمی ولی شایع ترین محل لوله رحمی است.

در موارد مثبت بودن تست خون از نظر بارداری و عدم وجود ساک حاملگی داخل رحمی باید بررسی دقیق از نظر وجود حاملگی خارج رحمی انجام شود.

 

سقط های زودرس در 3 ماهه اول

در مواردی که در ابتدای حاملگی سقط رخ می دهد معمولاً جهت بررسی از نظر وجود بقایای بارداری سونوگرافی درخواست می شود . در این موارد با سونوگرافی شکمی رحم و حفره لگن بررسی می شود و در صورتی که شک به بقایای بارداری باشد معمولاً انجام سونوگرافی ترانس واژینال توصیه می شود .

حاملگی کاذب

یکی از جالب ترین مسائلی که گاهی برخی از زنان در سنین باروری و یا حتی نزدیک به دوران یائسگی با آن روبه رو می شوند حاملگی کاذب است.

 

در این حالت فرد فکر می کند حامله است در حالی که در عمل چنین موضوعی صحت ندارد . به ویژه ، خانم های نازا برخی اوقات به سبب فشارهای روانی فراوان ناشی از بچه دار نشدن اسیر مسئله آبستنی کاذب می شوند.

در کشور ما بسیاری از خانواده ها به طور سنتی از عروس جوان که به تازگی وارد حیطه زندگی شان شده ، انتظار دارند که ظرف مدت کوتاهی پس از ازدواج فرزندی به دنیا آورد.

به ویژه ، در جوامع روستایی که تأکید بر باردار شدن زود هنگام دختران پس از ازدواج امری است جا افتاده و مرسوم ، این بانوان از همه جهات زیر فشار هستند تا هرچه زودتر حامله شده و با تولد نخستین فرزند دوام و ثبات زندگی مشترک نوینشان را تضمین کنند.

اگر در خانواده ای اعتقاد غلط به چنین مسائلی واهی بسیار محکم بوده و نوعروس هم به دلایلی آبستنی اش به تعویق افتد، (( حاملگی کاذب )) یکی از چند مشکل روانی است که امکان بروزآن فزونی می گیرد.

در این حالت تست های تشخیص حاملگی منفی است و در سونوگرافی هم وجود ساک حاملگی اثبات نمی شود . از طرف دیگر یک حالت دیگر به نام حاملگی پوچ وجود دارد.

 

حاملگی پوچ

حاملگی پوچ وقتی رخ می دهد که تخم لقاح یافته ( از ترکیب اسپرم و تخمک ) در حفره رحم جایگزین می شود ، ولی در داخل آن جنین ایجاد نمی شود .

نام دیگر آن (( حاملگی بدون جنین )) است و در واقع یکی از علل این سقط آن قدر زود رخ می دهد که حتی خانم باردار هنوز نمی داند که حامله است .

به طور کلی در هفته 7-6 حاملگی در سونوگرافی باید وجود ساک حاملگی و جنین دارای ضربان قلب مشخص شود.در حاملگی پوچ ساک حاملگی در محل مناسب در داخل حفره رحم دیده می شود ولی جنین در آن ایجاد نشده است و لذا متخصص رادیولوژی فقط وجود ساک حاملگی را گزارش می کند.

 

 

علائم حاملگی پوچ

با یک حاملگی پوچ شما ممکن است علائم حاملگی را تجربه کنید یعنی ممکن است تست بارداری شما مثبت شود یا عقب افتادگی زمان قاعدگی را داشته باشید.

بعد از آن ممکن است علائم سقط ظاهر شوند ، شامل :

  1. دردهای شکمی
  2. لکه بینی یا خونریزی
  3. وقوع یک خونریزی قاعدگی که حجم بالاتری از حالت معمول دارد.

در حاملگی پوچ به دلیل اینکه تولید هورمون جفتی برای مدت کوتاهی ادامه پیدا می کند لذا ممکن است سطح تست حاملگی شما ( HCG ) افزایش پیدا کند ، حتی با وجود آنکه جنین وجود ندارد؛ به همین دلیل برای تشخیص صحیح حاملگی پوچ انجام سونوگرافی الزامی است و سونوگرافی ثابت می کند که با وجود یک ساک حاملگی با اندازه نسبتاً بزرگ در داخل حفره رحم ولی جنین وجود ندارد.

 

حاملگی مولار

افرادی که احتمال ایجاد حاملگی مولار دارند :

  • زنان جوان ( بین 13-18 سال )
  • زنان بالای 35 سال ، کسانی که سابقه حاملگی مولار قبلی دارند
  • کسانی که سقط های مکرر خود به خودی داشته اند

حاملگی مولار هنگامی رخ می هد که در تخم بارور شده ناهنجاری های خاصی وجود داشته باشد . تخم بارور شده یا هرگز به جنین تبدیل نمی شود ( حاملگی مولار کامل ) و یا اینکه به شکل غیر طبیعی رشد می کند و نمی تواند زنده بماند ( حاملگی مولار نسبی ).

 

 

در حاملگی های طبیعی ، تخم بارور شده دارای 23 کرومزوم از پدر و 23 کروموزوم از مادر است .

در اغلب حاملگی ها مولار کامل ، کروموزوم های مادر در تخم بارور شده وجود ندارند و کروموزوم های پدر نسخه ای دیگر را تکثیر می کنند ، بنابراین 2 نسخه از کروموزوم ها پدر در تخم وجود دارد و هیچ کروموزومی از مادر در آن موجود نیست .

در این حالت جنین ، کیسه جنینی و یا هیچ بافت جفتی نرمالی وجود ندارد . در عوض ، جفت توده ای از کیسه های شبیه به خوشه انگور را تشکیل می دهد .

در بیشتر حاملگی های مولار جزئی ، تخم بارور شده کروموزوم های مکمل مادر را نیز دارد ، اما کروموزوم های پدر دو برابر می شوند ، بنابراین به جای 46 کروموزوم ، 69 کروموزوم وجود خواهد داشت ( این پدیده زمانی می تواند رخ دهد که کروموزوم های موجود در اسپرم دوبرابر شده باشند و یا اینکه دو اسپرم تخم مشابه ای را بارور کنند .)

در این حالت ، در میان توده بافت غیر طبیعی که شبیه خوشه انگور است ، چندین بافت جفتی به وجود خواهد آمد .

چگونه می توانم تشخیص دهم که حاملگی من از نوع مولار است؟

در ابتدا ممکن است علائم یک حاملگی معمولی را داشته باشید ، اما پس از مدتی لکه ها یا خونریزی بیشتری را خواهید دید .

خونی که از بدنتان خارج می شود ممکن است قرمز روشن یا قهوه ای رنگ ، پیوسته یا منقطع و اندک یا شدید باشد . این خونریزی می تواند شش هفته پس از حاملگی یا دیرتر آغاز شود .

همچنین ممکن است حالت تهوع و استفراغ شدید ، انقباض و یا تورم شکم و حجم ادرار بیش از حد معمول داشته باشید . سایز رحم به طور نامتناسب با سن بارداری بزرگ است و بزرگ شدن سریع رحم رخ می دهد .

در حاملگی مولار سطح هورمون بارداری در آزمایش ( HCG ) به شدت و به صورت کاملاً نامتناسب با سن حاملگی بالا است .

 

 

در سونوگرافی حاملگی مولار کاملاً به صورت یک توده داخل رحمی دیده می شود که هیچ گونه اعضای جنینی در آن وجود ندارد .

در حاملگی مولار جزئی ،تشخیص قطعی با سونوگرافی اغلب مشکل است . در این حالت یک جفت به شدت بزرگ دیده می شود که نسبت به حفره رحم سایز نامتناسبی دارد و یکسری تغییرات در آن دیده می شود که اصطلاحاً به آن جفت مولار گفته می شود .

گاهی یک ساک حاملگی دیده می شود که می تواند خالی باشد یا اینکه یک جنین خیلی کوچک در آن دیده می شود که با یک لایه نسبتاً ضخیم از جفت غیر طبیعی احاطه شده است .

 

سونوگرافی NT

در اواخر 3 ماهه اول بارداری سونوگرافی NT  انجام می شود . هدف از انجام سونوگرافی NT   تعیین میزان احتمال وجود ناهنجاری های کروموزومی از جمله سندروم داون ، تریزومی 13 و تریزومی 18 است .

در حال حاضر سونوگرافی غربال گری 3 ماهه اول بارداری یا همان سونوگرافی NT   جزء پروتکل کشوری مراقبت های دوران بارداری محسوب می شود و تقریباً از همه زنان باردار با سن بالای 35 سال و خانم هایی که در زایمان های قبلی خود فرزندی با ناهنجاری مادرزادی به دنیا آورده اند و یا در اقوام درجه یک خود ، افرادی با ناهنجاری های مادرزادی و یا ژنتیکی دارند باید این سونوگرافی را انجام دهند .

در سونوگرافی NT  مایع شفاف پشت گردن جنین اندازه گیری می شود.

زمان انجام سونوگرافی باید از ابتدای هفته 11 تا 13 هفته و 6 روز باشد و معمولاً بهترین زمان انجام آن هفته 12 است .

در این سونوگرافی علاوه بر اندازه گیری NT ، طول سری دمی جنین و تعداد ضربان قلب جنین هم اندازه گیری شده و در گزارش قید می شود .

 

 

علاوه بر انجام سونوگرافی NT ، دو تست آزمایشگاهی دیگر هم در آزمایشگاه چک می شود و در واقع تست غربالگری 3 ماهه اول تحت عنوان غربالگری سه گانه معروف است .

بعد از انجام این مراحل (NT و دو تست آزمایشگاهی ) اطلاعات شخصی بیمار و نتایج NT و آزمایشات وارد یک نرم افزار بین المللی شده و این نرم افزار محاسبات خاصی را انجام داده و در نهایت احتمال خطر ابتلاء جنین به ناهنجاری های کروموزمی را تعیین می کند .

با انجام این تست های آزمایشگاهی و NT میزان تشخیص ناهنجاری های کروموزومی تا 95 % افزایش پیدا می کند.

به طور کلی ضخامت NT زیر 2 میلی متر طبیعی در نظر گرفته می شود و بالاتر از آن غیر طبیعی بوده و نیاز به بررسی های بیشتر و دقیق تر دارد .

هرچند ضخامت NT افزایش یافته با ناهنجاری های کروموزمی و مرگ جنین ارتباط دارد ، ولی اکثریت این جنین ها سالم می مانند و به طور نرمال تکامل پیدا می کنند .

نکته بسیار مهم :

بنابراین بعد از تشخیص NT افزایش یافته هدف اصلی ما باید تشخیص هرچه دقیق تر و سریع تر این موضوع باشد که آن جنین هایی را که احتمالاً دچار مشکلات و ناهنجاری ها هستند را از جنین هایی که احتمالاً طبیعی می باشند افتراق دهیم .

 

روش انجام سونوگرافی NT

برای اندازه گیری NT باید جنین در یک موقعیت خیلی خاص قرار گیرد تا امکان اندازه گیری صحیح فراهم شود . برای به دست آمدن این موقعیت معمولاً به مادر باردار توصیه می شود که شکلات مصرف کند تا تحرک جنین زیاد شود .

به یاد داشته باشید که چون اندازه گیری NT در صدم میلی متر با اهمیت می باشد و وضعیت خیلی خاص جنین لازم است لذا گاهی انجام آن به طول می انجامد و حتی گاهی لازم می شود مادر چندین بار از تخت سونوگرافی پایین آمده و قدم بزند تا وضعیت مورد نظر برای اندازه گیری به دست آید .

حتی در بعضی موارد ممکن است انجام سونوگرافی به روز بعد موکول شود تا با آمادگی لازم بتوانیم بهترین تصویر را برای اندازه گیری NT به دست آوریم .

پس به یاد داشته باشید که اگر انجام سونوگرافی NT شما طولانی شده و در چندین نوبت صورت می گیرد نشانه دقت بسیار زیاد متخصص رادیولوژی جهت اندازه گیری صحیح ضخامت NT است .

یک نکته دیگر که در انجام سونوگرافی NT باید به آن توجه داشت این است که گاهی گازهای زیاد روده ای مانع از به دست آمدن تصویر شفاف می شوند ، بنابراین به یاد داشته باشید که چند روز قبل از انجام سونوگرافی NT از مصرف غذاهایی که باعث تولید زیاد گاز روده ای می شوند خودداری کنید .

دکتر زنان

متخصص زنان و زایمان و نازایی دکتر مژگان کریمی

 

به منظور تعیین وقت و نوبت ویزیت در ساعت 15 الی 19 تماس بگیرید :

02122776295

09102410144

بخش های مفید سایت دکتر زنان میتوانید مطالعه کنید

آندومتریوز  پارگی زودرس کیسه آب زایمان بدون درد زایمان زودرس زایمان سزارین

زایمان طبیعی سقط فیبروم رحمی کیست تخمدان

 

منبع : کتاب آنچه همگان لازم است از سونوگرافی بدانند


logo-white-footer

دكتر مژگان كريمي جراح و متخصص زنان و زايمان و نازايي داراي بورد تخصصي از دانشگاه تهران با نمره عالي در حال حاضر با كوله باري از تجربيات حرفه اي در حال انجام خدمات به هموطنان عزيزم ميباشم و خدارا شاكرم.

آدرس مطب :
تهران - پاسداران - بوستان نهم - روبروی پلی کلینیک لبافی نژاد - پلاک 135

شماره تماس :
02122776295
09102410144

آدرس بیمارستان نیکان :
تهران - اقدسیه - ابتدای بلوار ارتش - ورودی اراج - خیابان 22 بهمن - بیمارستان نیکان
روزهای کاری
چهارشنبه ها ساعت 18 تا 20
پنج شنبه ها ساعت 10 تا 12
شماره تماس :
29129

همچنین برای ویزیت در درمانگاه بیمارستان رسالت صبح های شنبه یک شنبه سه شنبه و چهارشنبه از ساعت 10 تا 12 میتوانید مراجعه کنید .

کلیه حقوق این قالب برای دکتر زنان محفوظ می باشد.