درحال بارگذاری ...

تغییرات طبیعی دستگاه های مختلف بدن مادر در طول حاملگی

سپتامبر 14, 2017 توسط سهیلا الهی0
natural-changes-of-the-various-body-organs-of-the-mother-during-pregnancy-1200x1200.jpg

تغییرات طبیعی دستگاه های مختلف بدن مادر در طول حاملگی

خونریزی های غیر عضوی رحم ( DUB )

همچنین شما در سایت دکتر زنان میتواندی به مطالعه مطالب در بخش فیبروم رحمی بپردازید .

تغییرات دستگاه گوارش

در دوران حاملگی نیاز های تغذیه ای از جمله ویتامین ها و مواد معدنی افزایش می یابد . اگرچه معمولاً اشتهای مادر زیاد می شود ، طوری که مصرف مواد غذایی بالا می رود ولی بعضی از مادران کم اشتها هستند یا دچار تهوع و استفراغ می شوند .

تغییرات دستگاه گوارش از قبیل تهوع و استفراغ بین هفته های 2 تا 12 به عنوان یکی از علامت های حاملگی در قسمت علایم حاملگی مورد بحث قرار گرفت و همچنین یبوست که تغییر دیگر دستگاه گوارشی در طول حاملگی است در مطالب قبلی شرح داده شد .

با این وجود برای افزایش آگاهی شما تغییرات دستگاه گوارش تحت عناوین مجزای ذیل مورد بحث قرار می گیرد :

 

تغییرات طبیعی دستگاه های مختلف بدن مادر در طول حاملگی
تغییرات طبیعی دستگاه های مختلف بدن مادر در طول حاملگی

 

 

الف ) تغییرات حفره دهان

ترشح بزاق به علت اشکال در بلع در اثر حالت تهوع و استفراغ زیاد می شود و احتمال پوسیدگی دندان ها به علت اسیدی شدن محیط دهان افزایش می یابد .

تورم و پرخونی لثه ها که منجر به خونریزی می شود نیز از دیگر تغییرات حفره دهان در طول حاملگی است .

ب ) تغییرات حرکات موجی یا دودی دستگاه گوارش

ممکن است در دوران حاملگی حرکات دودی دستگاه گوارش کاهش یابد که علت آن افزایش میزان هورمون پروژسترون می باشد .

معمولاً در دوران حاملگی تخلیه معده به کندی صورت می گیرد . زمان عبور مواد غذایی از دستگاه گوارش چنان آهسته می شود که آب محتویات روده بیش از معمول جذب شده و منجر به یبوست می گردد .

 

ج ) تغییرات مری و معده

مری در قسمت ابتدایی یعنی جایی که متصل به دهان است و در قسمت انتهایی جایی که متصل به معده است دارای دو دریچه است که به ترتیب دریچه های بالایی و پایینی مری گفته می شود .

در طول حاملگی به علت وجود برخی مواد شیمیایی از جمله هورمون پروژسترون این دریچه ها شل می شوند و اجازه برگشت مواد غذایی خورده شده را به بالا می دهند .

همانطوری که قبلاً بیان گردید تخلیه معده به دلیل کاهش حرکات معده کند می گردد و از طرفی به دلیل بالا آمدن معده در اثر بزرگ شدن رحم فشار داخل معده بالا می رود و از طرف دیگر دریچه پایینی مری حالت سفتی قبل از حاملگی را از دست داده ، لذا اجازه برگشت مواد غذایی همراه با اسید معده را به قسمت های بالاتر مری داده و متعاقب آن به دلیل سوزش مخاط مری ، سوزش و درد پشت قفسه سینه احساس می شود .

به دلایل یاد شده در بالا توصیه می شود بعد از خوردن غذا هرگز به حالت خوابیده قرار نگیرید و همچنین غذاها را در وعده های زیاد و حجم اندک مصرف نمایید تا از ایجاد مشکلات فوق پیشگیری شود .

در مورد تغییرات قسمت های دیگر دستگاه گوارش از جمله روده کوچک و بزرگ و کیسه صفرا نیز همان کاهش حرکات و تخلیه آهسته آنها و همچنین به هم خوردن محل آناتومیک آنها نسبت به قبل از بارداری دیده می شود .

 

تغییرات سیستم کلیه و مجاری ادرار

در طی دوران حاملگی طول هر کدام از کلیه ها 5/1 – 1 سانتی متر زیاد می شود و همزمان با آن وزن کلیه نیز افزایش پیدا می کند .

حالب ها ( میزراه ها ) که لوله هایی هستند که ادرار را از کلیه به مثانه انتقال می دهند نسبت به قبل از حاملگی گشاد می شوند و از طرفی فشار رحم به قسمت پایینی میزراه ها مخصوصاً میزراه راست باعث تجمع ادرار در قسمت بالایی میزراه های گشاد شده می گردد .

 

 

این تغییرات میزراه ها حدود 6 هفته بعد از زایمان به حالت طبیعی بر می گردد .

در حالت طبیعی در ادرار زنان غیر حامله نباید قند وجود داشته باشد ولی وجود قند در ادرار زنان حامله ، غیر طبیعی محسوب نمی شود که این مورد در بیش از 50 % از زنان حامله دیده می شود که علت آن را افزایش حجم خون دریافتی کلیه و اختلال در باز جذب قند از طریق کلیه می دانند .

البته با انجام آزمایش قند سرم و همچنین از روی قند موجود در ادرار فرق حالت طبیعی و غیرطبیعی مثل بیماری دیابت آشکار می گردد .

درمورد تغییرات مثانه طی بارداری ذکر این نکته حائز اهمیت است که با بزرگ شدن رحم مثانه به طرف بالا جا به جا می شود و همچنین فشار وارده از طرف رحم بر روی مثانه موجب تکرر ادرار می گردد .

 

تغییرات سیستم گردش خون طی دوران حاملگی

شاید بارزترین تغییر در دوران حاملگی افزایش حجم خون باشد ، افزایش حـجم خون در افراد مختلف متفاوت است .

افزایش حجم خون از سه ماهه اول حاملگی شروع شده و در سه ماهه دوم سریعاً بالا رفته و در هفته 30 حاملگی به یک حالت ثابت می رسد .

این افزایش حجم خون جهت تأمین افزایش جریان خون رحم ، افزایش نیازهای جنین و خونرسانی کافی به سایر قسمت های بدن الزامی است .

همچنین ازدیاد حجم خون ، مقدار خون از دست رفته طی زایمان را جبران می کند . میزان خونریزی در طی یک زایمان واژینال طبیعی 600-500 میلی لیتر و به هنگام سزارین 1000 میلی لیتر است . تغییرات سیستم گردش خون را تحت عناوین زیر مورد بررسی قرار می دهیم :

 

 

الف ) تغییرات گلوبول های قرمز

توده گلوبول های قرمز در طی حاملگی چیزی حدود 33 % یعنی حدود 450 میلی لیتر گلبول قرمز افزایش می یابد . حجم پلاسما که همان قسمت بدون سلول خون است سریعتر از حجم گلبول های قرمز افزایش می یابد .

 

ب ) تغییرات آهن

با افزایش گلبول های قرمز نیاز به آهن برای تولید هموگلوبین افزایش پیدا می کند . اگر آهن در غذای مادر نباشد جنین از ذخایر بدن مادر استفاده می کند بنابراین حتی اگر مادر دچار کمبود شدید آهن باشد تولید هموگلوبین جنینی معمولاً در حد کافی خواهد بود .آهن قابل جذب در گوشت قرمز به مقدار کافی وجود دارد .

 

ج ) تغییرات گلبول های سفید

تعداد گلبول های سفید در دوران حاملگی به صورت طبیعی بالا می رود . بالا رفتن تعداد گلبول های سفید در زنان غیر حامله می تواند نشان دهنده یک عفونت باشد .

در حالی که در زنان حامله طی حاملگی به طور طبیعی تعداد گلبول های سفید افزایش پیدا می کند ، لذا اگر عفونتی باشد باید از روی علامت های دیگر شناخته شود .

تعداد گلبول های سفید در طی حاملگی در محدوده 10 هزار تا 14 هزار در میلی لیتر می باشد که این تعداد گلبول های سفید حتی در شروع زایمان می تواند بسیار افزایش یافته و به حد 25 هزار برسد ( تعداد گلبول های سفید به طور متوسط در زنان غیر حامله حدود هفت هزار می باشد ) .

 

 

 

 

د ) تغییرات پلاکت

مطالعات اخیر حاکی از آن است که طی دوران حاملگی ساخت پلاکت ها افزایش می یابد ( پلاکت های سلول های خونی هستند که در فرآیند انعقاد نقش بسزایی دارند ) .

 

ه ) تغییر فاکتورهای انعقادی

در دوران حاملگی مقدار اغلب فاکتورهای انعقادی افزایش می یابد . اندازه فاکتورهای فیبرینوژین ( فاکتور شماره 1 ) و فاکتور شماره 8 یه میزان قابل ملاحضه ای افزایش می یابد .

میزان فاکتور 2 ( پروترومبین ) تغییر نمی کند و فاکتور 11 به طور مختصر کاهش می یابد و بالاخره فاکتور 13 تا 50% کاهش نشان می دهد . در مجموع وضعیت خونی یک خانم حامله مستعد لخته شدن است .

 

تغییرات دستگاه قلبی عروقی در طول حاملگی

طی بارداری تغییرات بارزی در سیستم قلبی عروقی ایجاد می گردد . تعداد نبض به طور مشخص 15-10 نبض در هر دقیقه افزایش می یابد .

اندازه قلب نسبت به قبل از بارداری حدود 10 % بزرگتر می شود . همچنین به دلیل بالا آمدن دیافراگم به علت رشد رحم ، جای قلب نسبت به قبل از بارداری مقداری تغییر می کند .

در دوران بارداری طبیعی فشار خون شریانی و مقاومت عروق محیطی کاهش می یابد . فشار خون مادر در حین حاملگی با تغییر وضعیت بدن تغییر می کند و در حالت خوابیده به پهلوی چپ کمترین میزان را دارد .

به طور مشخص در سه ماهه دوم ، فشار خون به کمترین مقدار خودش می رسد و بعد از آن به تدریج افزایش می یابد ، به طوری که در پایان حاملگی فشار خون به سطح زمان غیر حاملگی می رسد .

 

 

بازگشت وریدی خون به قلب در حالت خوابیده به پهلوی چپ بیشتر شده و متعاقب آن خون خارج شده از قلب نیز افزایش می یابد ، لذا در این حالت خون بهتری به جنین می رسد و تغذیه جنین بهتر صورت می گیرد .

 

تغییرات دستگاه تنفسی مادر حین حاملگی

به تدریج تا پایان حاملگی محیط قفسه سینه مادر حدود 7-5 سانتی متر افزایش می یابد تا کاهش 4 سانتی متری ایجاد شده در قطر عمودی یعنی بالا آمدن دیافراگم بر اثر بزرگی رحم جبران شود .

پرخونی مویرگی موجود در سرتاسر سیستم تنفسی منجر به جمع شدن خون در بافت ریه و گاه بروز خون دماغ می شود .

تعداد نفس طی حاملگی افزایش مختصری نشان می دهد . تنها شکایت مربوط به سیستم تنفسی در سه ماهه اول و دوم ، تنگی نفس می باشد و 70-60 % زنان باردار از تنگی نفس خفیف شکایت دارند ، اما مانع انجام فعالیت فیزیکی نمی گردد .

 

تغییرات پوست ، مو و پستان ها در دوران حاملگی

بالا رفتن هورمون های استروژن و پروژسترون در طول حاملگی باعث ورود تعداد موهای بیشتری از مرحله استراحت به مرحله رشد فعال می شوند در نتیجه موهای بیشتری بر روی سر مانده و تعداد موهای کمتری ریزش پیدا می کنند .

با پایان گرفتن حاملگی این حالت برعکس شده و تعداد موهای بیشتری ریزش می کنند که این حالت طبیعی بوده و پس از مدتی بعد از زایمان برطرف می گردد .

 

 

 

بعضی مواقع موهای کرکی و ریز صورت خانم ها در طول حاملگی تحریک شده و کمی کلفت تر می گردند و افزایش رشد در این موها نیز به وجود می آید .

ناخن ها ممکن است شکننده تر شده و حالت ریش ریش پیدا کنند . شایع ترین شکایت پوستی مادران در طی حاملگی خارش می باشد .

پوست صورت مادران به طور قرینه پررنگ می شود که به آهستگی ایجاد می شود و طی ماههای بعد از زایمان از بین می رود .

همچنین این تغییر رنگ پوست در ناحیه زیر بغل ، اطراف نوک پستان ، خط وسط شکم و ناحیه شرمگاهی دیده می شود .

اتساع عروقی و افزایش تعداد این عروق در طی دوران حاملگی در پوست منجر به قرمز شدن کف دست ، لکه های قرمز روی بدن که شکل عنکبوت به خود می گیرند و همچنین حالت لکه لکه شدن پوست می گردد .

تغییرات پستان ها طی حاملگی به صورت دردناک شدن پستان ها ، بزرگ شدن اندازه پستان ، پیدایش نمای وریدی روی پوست ، بزرگ شدن نوک پستان و پررنگ شدن آن ، پیدایش نقاط بر جسته در اطراف نوک پستان در سه ماهه دوم حاملگی می باشد .

 

تغییرات هورمونی و سیستم غددی مادر طی حاملگی

در جریان حاملگی غده هیپوفیز که در مغز و مجاور راه های عصبی چشمی قرار دارد ، کمی بزرگ می شود اما هیچ تغییری در میدان بینایی زن باردار ایجاد نخواهد شد .

تولید اکثر هورمون های هیپوفیز بدون تغییر باقی می مانند  ولی در این میان هورمون های FSH و هورمون رشد کاهش یافته و میزان هورمون پرولاکتین افزایش می یابد .

علی رغم افزایش میزان هورمون پرولاکتین ( این هورمون ساخت شیر را در پستان تحریک می کند ) تولید شیر به علت اثر مهاری استروژن به وجود نمی آید .

 

بعد از زایمان میزان پرولاکتین پایین آمده و با عملکرد طبیعی هیپوفیز ، تیروئید و غده فوق کلیوی تولید شیر شروع می شود .

حاملگی باعث بزرگی غده تیروئید می شود اما هورمون آزاد تیروئید نسبت به قبل از حاملگی تغییری نشان نمی دهد . بخشی از هورمون های تیروئید به صورت متصل به پروتئین های خونی و بخشی از آن به صورت آزاد هورمون در خون دارد .

در طول حاملگی تغییری در بخش آزاد هورمون های تیروئید ایجاد نمی شود بلکه این تغییر در بخش متصل به پروتئین افزایش پیدا می کند ، لذا تغییری در عملکرد هورمون تیروئید طی حاملگی دیده نمی شود .

دکتر زنان

متخصص زنان و زایمان و نازایی دکتر مژگان کریمی

برای مطرح کردن سوالات همین الان تماس بگیرید :

02122776295

09102410144

 

 

منبع : کتاب آنچه زنان باید از بلوغ ، باروری و یائسگی بدانند


پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *


logo-white-footer

دكتر مژگان كريمي جراح و متخصص زنان و زايمان و نازايي داراي بورد تخصصي از دانشگاه تهران با نمره عالي در حال حاضر با كوله باري از تجربيات حرفه اي در حال انجام خدمات به هموطنان عزيزم ميباشم و خدارا شاكرم.

آدرس مطب :
تهران - پاسداران - بوستان نهم - روبروی پلی کلینیک لبافی نژاد - پلاک 135

شماره تماس :
02122776295
09102410144

آدرس بیمارستان نیکان :
تهران - اقدسیه - ابتدای بلوار ارتش - ورودی اراج - خیابان 22 بهمن - بیمارستان نیکان
روزهای کاری
چهارشنبه ها ساعت 18 تا 20
پنج شنبه ها ساعت 10 تا 12
شماره تماس :
29129

کلیه حقوق این قالب برای دکتر زنان محفوظ می باشد.