درحال بارگذاری ...

دوران یائسگی را بهتر بشناسید

know-the-age-of-menopause-1200x1200.jpg

دوران یائسگی را بهتر بشناسید و  همچنین سرطان گردن رحم را جدی بگیرید در مطالب قبلی در سایت دکتر زنان به مساله فیبروم رحمی چیست و چگونه درمان می شود ؟ و تشخیص و درمان اندومتریوز در زنان چگونه است ؟ پرداختیم که خواندنش خالی از لطف نیست با ما همراه باشید

در حدود سن 40 سالگی میزان تخمک گذاری در زنان کاهش یافته و دوره هایی از کم کاری تخمدان آغاز می گردد که ممکن است این دوره تا 20 سال طول کشیده و منجر به کاهش باروری ، یائسگی و پیری پیشرونده گردد .

لفظ یائسگی در پزشکی به قطع کامل قاعدگی اطلاق می شود . اگر قطع قاعدگی یک سال طول بکشد تقریباً تشخیص مسجل می شود .

تشخیص متوقف شدن دایمی قاعدگی باید توسط پزشک زنان صورت گیرد ، چرا که ممکن است بر اثر اختلالات هورمونی و یا دیگر اختلالات مربوط به دستگاه تناسلی زنان ،قطع قاعدگی یا آمنوره ایجاد شود که در این موارد بـررسی اعمـال دستگاه تناسلی و فعـل و انفعالات هورمونی صورت گرفته و علت قطع قاعدگی مشخص می گردد .

به دنبال مشخص شدن علت قطع قاعدگی اقدامات درمانی جهت بر طرف کردن این مشکل از طرف دکتر زنان و زایمان به کار گرفته می شود .

همانطور که در بالا اشاره شد دوران یائسگی به طور طبیعی با کاهش میزان تخمک گذاری و کم کاری تخمدان ها آغاز شده و در افراد مختلف روند متفاوتی را از نظر سرعت رسیدن به یائسگی در پیش می گیرد .

متوقف شدن خود به خود قاعدگی قبل از 40 سالگی ،یائسگی زودرس یا از کار افتادن زودرس تخمدان تلقی می شود .

سن متوسط یائسگی حدود 50 سالگی ( 55-45 ) بوده و هیچ ارتباطی با سن شروع قاعدگی ، تعداد حاملگی های زن ، وضعیت اقتصادی اجتماعی و مصرف قرص های ضد بارداری نداشته و تنها مصرف سیگار و زندگی در ارتفاعات می تواند سن یائسگی را تحت تاثیر قرار داده و منجر به یائسگی زودرس گردد .

دوران یائسگی را بهتر بشناسید
دوران یائسگی را بهتر بشناسید

 

هر خانمی یائسگی را به نحوی تفسیر می کند ، بعضی از آنها یائسگی را علامت شروع پیری و کاهش قدرت و توانایی خود می دانند .

در حالی که بعضی دیگر یائسگی را علامت شروع دوره جدید زندگی می دانند ، چرا که هر خانمی در این دوره فارغ از مشکلات و درگیری های قبلی ، فرصت های جدیدی در زندگی به دست می آورد تا از تجربیات و تحصیلات به دست آمده از دوران های قبل نهایت استفاده را بنماید ( با متوقف شدن قاعدگی نشانه هایی مانند درد پستان ، نفخ شکم ، سردرد و اختلال عاطفی دوره ای نیز فروکش می کند ) .

از چند سال قبل از یائسگی حتی با وجود دوره های همراه با تخمک گذاری تولید هورمون های استروژن و پروژسترون رو به کاهش می رود و با کاهش استروژن سیستم مهاری استروژن از روی هیپوفیز و هیپوتالاموس برداشته شده و هورمون FSH هیپوفیز کم کم شروع به افزایش می نماید .

فولیکولهای باقیمانده در تخمدان حساسیت خود را به FSH از دست داده و لذا فولیکولهای باقیمانده به FSH مقاوم شده و یائسگی رخ می دهد .

تولید استروژن در تخمدان یائسه بسیار کم بوده و منشاء اصلی استروژن پس از یائسگی هورمون های غده فوق کلیوی ( آندروژن ها ) می باشد که در بافت های محیطی تبدیل به استروژن می گردد .

نکته قابل توجه این است که هورمون های آندروژنی مترشحه از غدد فوق کلیوی در بافت چربی می تواند به استروژن تبدیل شود .

به همین خاطر است که افراد چاق کمتر از خانم های لاغر علایم یائسگی را نشان می دهند ، چرا که اندروژن های بیشتری به استروژن تبدیل می شوند .

قطع استروژن در دوران یائسگی به طور ناگهانی نبوده ، بلکه کاهش تدریجی و پیشرونده استروژن طی مدت زمان طولانی منجر به اختلال اعمال وابسته به استروژن می شود .

از جمله این اعمال می توان به تخمک گذاری ، عمل قاعدگی اشاره کرد .

با کاهش استروژن این اعمال متوقف شده و بافتهای وابسته به استروژن دچار اضمحلال می شوند .

 

علایم یائسگی

تغییر در قاعدگی :
قطعی ترین نشانه بالینی یائسگی تغییر در قاعدگی است که ممکن است به یکی از اشکال زیر باشد :

1 ) مـتوقف شـدن ناگهانی قاعدگی که نسبتاً نادر اسـت ، زیرا معمولاً عملکرد تخـمدان به تدریج کاهش می یابد .

2 ) شایعترین حالت ، کاهش تدریجی مقدار و طول مدت خونریزی قاعدگی است .

3 ) در تعداد کمی از افراد ، خونریزی مکرر یا شدید وجود دارد ، معمولاً این نوع خونریزی نشانه تداوم تولید استروژن با یا بدون تخمک گذاری است .

 

گرگرفتگی :
شایع ترین و مشخص ترین نشانه دوره یائسگی حملات ناگهانی برافروختگی و تعریق است که به آن گرگرفتگی می گویند .

اکثر زنان اظهار می دارند که گرگرفتگی با یک احساس فشار در سر که بیشتر شبیه سردرد است شروع می شود ، طول مدت حملات از چند لحظه تا بیش از 10 دقیقه طول می کشد ( به طور متوسط 4 دقیقه ) .

فواصل حملات از 2-1 ساعت تا 2-1 هفته می باشد . حدود 60 % خانم ها طی 3 ماه اول یائسگی دچار گرگرفتگی می شوند ( یائسگی طبیعی و یائسگی متعاقب جراحی و برداشتن رحم یا تخمدان ) و از این افراد حدود 85 % برای بیش از یکسال و 25 تا 50 % برای حدود 5 سال این ناراحتی را خواهند داشت .

 

دوران یائسگی را بهتر بشناسید
دوران یائسگی را بهتر بشناسید

بر خلاف سایر علایم یائسگی که با افزایش سن پیشرفت می کند ، شدت و تعداد گرگرفتگی با افزایش سن کاهش می یابد .

گرگرفتگی همانطور که در بالا اشاره شد یک واقعه با شروع ناگهانی است که با احساس گرمای شدید در قسمت فوقانی بدن همراه است و با قرمزی پوست صورت ، گردن و سینه شروع می شود و به دنبال احساس گرمای زیاد در بدن با تعریق فراوان همراه می شود .

علایم قبل از آن به صورت تپش قلب یا احساس فشار در سر بوده و غالباً همراه با ضعف و بی حالی یا حالت تهوع و استفراغ می باشد که معمولاً با عرق شدید و احساس سرما پایان می یابد .

گرگرفتگی در شـب و هنگـام استرس بیشتر و شدیدتر است ، به طوری که باعث برخاستن فرد از خواب می شود .

یک ارتباط قوی بین گرگرفتگی و کاهش استروژن وجود دارد ، بنابراین همراه با یائسگی طبیعی ، یائسگی به دنبال جراحی رحم و تخمدان یا کاهش استروژن به علت دارو به وجود می آید .

بیماری هایی نظیر پرکاری تیروئید ، عصبانیت و اضطراب ، واکنش انسولین در فرد دیابتی ، قطع مصرف الکل و صرع نیز می تواند همراه با گرگرفتگی باشد که تشخیص این موارد توسط دکتر زنان و زایمان صورت می گیرد .

 

پوکی استخوان یا استئوپروز :
پوکی استخوان وضعیتی است که در آن بافت استخوان ها در مقدارشان کاهش و به دنبال آن احتمال شکستگی افزایش می یابد .

کمبود استروژن موجب افزایش از دست رفتن محتویات استخوانی می شود .

اولین اثر پوکی استخوان مربوط به کمبود استروژن ، متوجه استخوان های اسفنجی است . استخوان های اسفنجی فقط 20 % از اسکلت را تشکیل می دهند و بیشتر در اجسام مهره ای ، انتهای استخوان های بلند از قبیل استخوان بزرگ ساعد ( زند زبرین ) و در حد کمتر از آن در مفصل ران وجود دارد .

 

 

از دست رفتن استخوان در طول زندگی مردها فقط 20 تا 30 % بوده در حالی که در زنان می تواند تا 50 % هم برسد ، بیشتر اختلاف بین مردها و زنها به علت یائسگی است .

این امر موجب شتاب ناپایدار از دست رفتن استخوان اسفنجی می شود و روشن می کند که چرا پس از یائسگی استخوان کمر و ستون فقرات که درصد بیشتری از استخوان اسفنجی دارد اولین ناحیه شکستگی است .

35 % از زنان سفید پوست تا 70 سالگی ، یک شکستگی مهره ای خواهند داشت و از دست رفتن استخوان غشایی شان به حدی می رسد که موجبات شکستگی گردن ، استخوان ران ، استخوان بازو ، لگن خاصره و قسمت فوقانی استخوان ساق را فراهم می کند .

در این سن همچنین مقادیر ویتامین D پایین و جذب کلسیم ناکافی است اگر مصرف کلسیم پایین باشد تولید کلسیم خون به خرج برداشت کلسیم از استخوان برای حفظ کلسیم خون به وسیله فعالیت بالای هورمون پاراتیروئید افزایش می یابد .

شکستگی ممکن است بدون علامت اتفاق بیفتد و روی رادیوگرافی معمول سینه به صورت به هم فشردگی کشف شود .

به هم فشردگی های جزئی غالباً موجب کوتاهی قد و خمیدگی کمر می شود . فشارهای ضربه ای در بعضی از موارد این شکستگی را بارز می کند .

برای مثال زنی ممکن است با سقوط از پلکان دچار شکستگی کمر شود . مصرف سیگار ، نداشتن تحرک ، بلوغ دیررس ، کم بودن وزن بدن ، مصرف الکل به مقدار زیاد ، اشخاصی که سابقه حاملگی نداشته اند ، کاهش دریافت کلسیم و مـصرف زیاد کافـئین از جمله عوامل پرخطر برای افزایـش میزان پوکی استخوان در افراد یائسه می باشد .

افرادی که داروهای کورتونی به مدت طولانی مصرف می کند یا بیماری پرکاری تیروئید دارند و یا اینکه هورمون های تیروئیدی مصرف می کنند نیز پوکی استخوان را به طور مضاعف پیدا می کنند .

 

 

با توجه به اینکه درمان پوکی استخوان مشکل می باشد برای جلوگیری از پیشرفت چشمگیر پوکی استخوان بایستی خانم ها در اوایل دوران یائسگی و حتی قبل از آن مشاوره پزشکی داشته باشند ، تا در صورت لزوم داروهای مربوطه را دریافت کرده و از پوکی استخوان پیشگیری گردد .

بدون شک ورزش و رژیم غذایی مناسب اثرات مفیدی روی استحکام استخوانی دارند ولی به هر حال دلایل محکم دال بر مفید بودن اثر درمان استروژن جایگزینی روی کاهش شکستگی های استخوان در دست است ، لذا در صورت لزوم ، این داروها توسط پزشک برای پیشگیری از پوکی استخوان نسخه می شود .

برای ایجاد تعادل در متابولیسم کلسیم خانم هایی که تحت درمان با استروژن قرار دارند باید روزانه 1000 میلی گرم کلسیم مصرف نمایند ، چرا که یک خانم به طور متوسط معمولاً در رژیم غذایی خود فقط 500 میلی گرم کلسیم مصرف می نماید ، لذا حداقل 500 میلی گرم کلسیم اضافی نیز احتیاج است .

خانم های یائسه به درمان کامل جایگزینی هورمون استروژن ، کلسیم اضافی و ورزش هر سه نیاز دارند  تا خطر شکستگی در آنها به حداقل ممکن برسد .

فعالیت فیزیکی به مدت 30 دقیقه در روز برای 3 روز در هفته موجب افزایش مواد معدنی در استخوان های خانم های مسن می شود و لازم نیست ورزش های خیلی سخت انجام شود .

 

تغییرات پستان :
کوچک شدن اندازه پستان در طی دوره یائسگی و بعد از آن از لحاظ روانی برای برخی از زنان یائسه ناراحت کننده است ولی زنانی که از دردهای پستانی در دوره های قاعدگی در عذاب بوده اند با از بین رفتن این نشانه ها بعد از یائسگی احساس راحتی می کنند .

 

سیستم قلبی عروقی :
خطر بیماری های قلبی عروقی بعد از یائسگی به تدریج بالا می رود تا اینکه در سن 70 سالگی معادل با مردان می شود .

 

 

احتمالاً استروژن با مکانیسم های مختلف در مقابل بیماری قلبی حفاظت می کند .

مصرف استروژن متابولیسم چربی ها را تحت تاثیر قرار داده و میزان کلسترول و تری گلیسرید را کاهش می دهد افزایش جریان خون در حین گرگرفتگی محدود به عروق جلدی بوده و شامل جریان خون عضلات نمی شود و به همین دلیل فشار خون شریانی طی حمله گرگرفتگی تغییر نمی یابد .

بر خلاف تصور قبلی که مصرف استروژن و پروژسترون باعث افزایش بیماری های ترومبوآمبولیک و سکته قلبی می شود ، امروزه ثابت شده که میزان مناسب استروژن و پروژسترون با دوره های مناسب به طور قابل توجه از درصد ابتلا به بیماری های فوق می کاهد .

 

تغییرات پوست و مو :
با بالا رفتن سن تغییرات قابل ملاحظه ای در پوست روی می دهد ، پوست به طور منتشر نازک شده و خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و موجب پیدایش چین و چروک می گردد ، این تغییرات به خصوص در نواحی که در معرض نور قرار دارد مثل صورت ، گردن و دست ها بارزتر است .

معمولاً در ناحیه زیر بغل و شرمگاهی ریزش موی متغیر وجود دارد . گاهی اوقات در این افراد طاسی مختصر وجود دارد .

 

تغییرات رفتاری :
عده ای از خانم های یائسه از بی خوابی ، تحریک پذیری ، از دست دادن حافظه و عدم توانایی تمرکز حواس شکایت می کنند .

در واقع ارتباط زیادی بین حملات بیداری و گرگرفتگی وجود دارد که این مسئله سبب کاهش کیفیت خواب شده و در نتیجه خستگی به وجود می آید که این خود ممکن است باعث تحریک پذیری اختلال توجه دقت و اختلال حافظه گردد .

با توجه به عوارض و مشکلات ناشی از یائسگی درمان جایگزینی هورمونال با نظر پزشک زنان و زایمان و با کنترل مرتب برای همه خانم ها توصیه می شود و ترس از سرطان ناشی از مصرف هورمون بیجاست تا زمانی که مقدار و زمان مصرف دارو کنترل شده و زیر نظر دکتر زنان و زایمان باشد .

دکتر زنان

متخصص زنان و زایمان و نازایی دکتر مژگان کریمی

برای مطرح کردن سوالات همین الان تماس بگیرید :

02122776295

09102410144

 

 

منبع : کتاب آنچه زنان باید از بلوغ ، باروری و یائسگی بدانند


پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *


logo-white-footer

دكتر مژگان كريمي جراح و متخصص زنان و زايمان و نازايي داراي بورد تخصصي از دانشگاه تهران با نمره عالي در حال حاضر با كوله باري از تجربيات حرفه اي در حال انجام خدمات به هموطنان عزيزم ميباشم و خدارا شاكرم.

آدرس مطب :
تهران - پاسداران - بوستان نهم - روبروی پلی کلینیک لبافی نژاد - پلاک 135

شماره تماس :
02122776295
09102410144

آدرس بیمارستان نیکان :
تهران - اقدسیه - ابتدای بلوار ارتش - ورودی اراج - خیابان 22 بهمن - بیمارستان نیکان
روزهای کاری
چهارشنبه ها ساعت 18 تا 20
پنج شنبه ها ساعت 10 تا 12
شماره تماس :
29129

کلیه حقوق این قالب برای دکتر زنان محفوظ می باشد.