درحال بارگذاری ...

پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی

genesis-of-different-parts-of-the-body-of-the-fetus-during-pregnancy-1200x1200.jpg

پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی

اکروز در سایت دکتر زنان به رشد جنین پرداخته ایم تا شما یک زایمان طبیعی را به خوبی تجربه کنید با ما همراه باشید .

لقاح ، جایگزینی و رشد جنین

سلول های جنسی مرد و زن باید روند تکاملی و بلوغ خود را طی کرده باشند تا بتوانند با یکدیگر لقاح یابند .

در یک فرد مذکر اسپرم سازی ( ساخت سلول جنسی مرد ) به طور پیوسته صورت می گیرد ، در حالی که در یک فرد مونث فرآیند تخمک سازی به صورت دوره ای انجام می شود .

همانطور که در بخش های گذشته بحث گردید ، طی نیمه اول قاعدگی تحت تاثیر هورمون های مترشحه از مغز تعداد زیادی از فولیکولهای تخمدانی شروع به رشد می کنند .

با این حال در هر دوره فقط یکی از فولیکول ها که فولیکول غالب نامیده می شود به بلوغ کامل می رسد .

تقریباً در روز چهاردهم دوره قاعدگی جدار فولیکول پاره می شود و مایع فولیکولی و تخمک آزاد می گردند ، با قرار گرفتن تخمک در ابتدای لوله رحمی حرکات موجی شکل لوله رحمی به سمت رحم آغاز می گردد و تخمک را به ناحیه ای از لوله رحمی که معمولاً لقاح در آن ناحیه انجام می شود ، پیش می راند .

اگر در این محل سلول جنسی مرد ( اسپرم ) موجود باشد عمل لقاح که همان ورود سلول جنسی مرد به داخل تخمک زن است ، صورت می گیرد .
از زمان وقوع عمل لقاح ، تقسیم سلولی و تکثیر آن شروع می شود و حدود 8-6 روز بعد از لقاح ، تخم در رحم جایگزین می شود .

هر یک از سلول های جنسی مرد و زن حاوی 23 کروموزوم است و از آنجا که سلول های طبیعی انسان هر یک 46 کروموزوم دارند ، ترکیب سلول های جنسی مرد و زن منجر به ایجاد سلول تخم 46 کروموزومی می گردد .

پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی
پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی

 

 

تقسیمات مکرر سلول تخم ، منجر به تشکیل توده ای سلولی شبیه توت می شود که در لایه های مختلف روی همدیگر قرار گرفته اند .

قسمت خارجی این توده سلولی تخم که شبیه توت است ماده ای ترشح می کند که این ماده در بافت پوششی داخل رحم ، حفره ای ایجاد می کند و متعاقب آن توده سلولی توتی شکل در این حفره وارد شده و عمل لانه گزینی انجام می شود .

ممکن است طی این عملیات ، خونریزی ناشی از هضم شدگی محل لانه گزینی توسط ماده مترشحه از توده سلولی توتی شکل ( تخم ) دیده شود که این خونریزی اندک بوده و با درد همراه نیست و طی یک تا دو روز از بین می رود .

بعد از لانه گزینی سلول های تخم با تقسیمات خود مسیر تکاملی خود را ادامه می دهند . برای توده سلول های تخم در حال تکثیر تا هفته هشتم حاملگی از واژه رویاناستفاده می شود و این دوره هشت هفته ای به سبب پیدایش و تکامل قسمت های مختلف بدن جنین ، از حساسیت خاصی در برابر داروها و مواد مورد استفاده مادر برخوردار است .
از اوایل هفته هرگونه استفاده از داروهایی که مصرف آنها در حاملگی ممنوع است و یا قرار گیری مادر در مقابل اشعه های پر خطر همچون رادیوگرافی ، موجب پدید آمدن نقایص مادرزادی در جنین می شود .

از هفته نهم حاملگی تا هنگام زایمان را مرحله جنینی نام گذاری کرده اند .

در اینجا برای آگاهی بیشتر خوانندگان از روند تکاملی جنینی ، پیدایش قسمت های مختلف بدن جنین از نظر زمانی مورد بررسی قرار می گیرد .

 

پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی
پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی

پیدایش دستگاه قلبی و عروقی جنین

سیستم قلبی و خونی طی هفته سوم حاملگی شروع به تشکیل می کنند

 

 

از اوایل هفته چهارم زندگی داخل رحمی ، قلب شروع به ضربان می کند و این ضربان را می توان با سونوگرافی جستجو کرد .

خون در هفته سوم توسط کیسه زرده ، بین هفته پنجم تا دوازدهم بیشتر توسط کبد و بین هفته 12 تا 28 توسط طحال و بالاخره از هفته 28 حاملگی به بعد توسط مغز استخوان ساخته می شود .

بنابراین سیستم قلبی عروقی اولین سیستمی است که شروع به کار می کنند .

 

پیدایش سیستم عصبی جنین

به تدریج از هفته سوم قسمت های مختلف سیستم عصبی یعنی مغز و نخاع تکامل پیدا می کنند . شکل ویژه مغز به علت رشد سریع و انحنای مغز در طی هفته های چهارم و پنجم به وجود می آید .

نیمکره های مغزی ابتدا سطحی صاف دارند و همزمان با رشد مغز شیارها و برآمدگی ها در سطح مغز ایجاد می شود که از روی پیچیدگی و تعداد شیارها و برآمدگی ها به وسیله سونوگرافی سن جنین را می توان تشخیص داد .

 

پیدایش گوش ها و چشم های جنین

حفرات گوش ، چشم و عدسی چشم در طی هفته چهارم پدید می آیند . رنگدانه شبکیه در هفته پنجم به وجود می آید . پلک ها و گوش خارجی در انتهای هفته هشتم تشکیل می شود .

 

پیدایش ریه های جنین

در هفته پنجم جوانه های ریوی و متعاقب آن جوانه های انتهایی نای ظاهر می گردند و تکامل آنها به تدریج صورت می پذیرد .

 

 

از نظر تئوری امکان تنفس از هفته 24 به بعد وجود دارد ، چرا که ترشح ماده ای که جهت انجام تنفس طبیعی ( بازماندن حفره های ریوی ) لازم است از این زمان شروع می شود .

از حدود هفته 26 حاملگی به بعد امکان زنده ماندن نوزاد به دلیل تکامل ریوی وجود دارد .

 

پیدایش سیستم گوارشی جنین

در طی هفته چهارم شروع به رشد می کند . منشاء مجرای تنفسی و لوله گوارش ( مری ) یکی است و بعضی اوقات بر اثر تکامل غیر طبیعی این سیستم ها ، ارتباطی بین نای و مری به وجود می آید که منجر به پدید آمدن مشکلات ریوی برای نوزاد می گردد .

همچنین منشاء مجرای ادراری و قسمت تحتانی لوله گوارشی مشترک است و در اینجا نیز عدم تکامل سیستم گوارشی و مجرای ادراری باعث ارتباط بین این دو مجرا گشته و مشکلات بعدی مجرای ادراری را به دنبال خواهد داشت .

 

 پیدایش سیستم تناسلی ادراری جنین

سیستم تناسلی و ادارای در ارتباط نزدیک با یکدیگر ، رشد و تکامل می یابند و به همین دلیل 20 % افراد مبتلا به اختلالات ساختمانی دستگاه تولید مثل دارای اختلال سیستم ادراری نیز هستند .

رشد کلیه ها از هفته پنجم آغاز می شود . نکته مهم اینکه کلیه ها ابتدا در قسمت لگن قرار دارند ولی تا هفته نهم به محل اصلی خود صعود می کنند .

تشکیل ادرار و عملکرد کلیه ها تقریباً در هفته های یازدهم تا سیزدهم شروع می شود و از آن زمان به بعد جزء اصلی مایع آمنیون ( مایعی که جنین در آن شناور است ) را ادرار جنین تشکیل می دهد .

شش هفته اول دوران رویانی را دوران بی تفاوتی ( از نظر جنسیت ) می نامند ، چرا که تشخیص رویان دختر و پسر میسر نیست .

در طی مرحله بی تفاوتی دو نوع مجاری تناسلی وجود دارد که یکی تحت تاثیر هورمون تستوسترون تبدیل به دستگاه تناسلی مردانه می شود و دیگری به وسیله هورمونی که اثر مهاری دارد از بین می رود .

پس اگر تستوسترون وجود نداشته باشد اندام تناسلی هر دو جنس تبدیل به اندام تناسلی مونث می شود یعنی وجود یا عدم وجود تستوسترون نقش تعیین کننده جنسیت را دارا می باشد .

در هفته های دهم تا دوازدهم با تشخیص اندام های تناسلی خارجی می توان دختر را  از پسر افتراق داد ( از طریق دستگاه سونوگرافی ) .

دستگاه تناسلی دختر اندکی دیرتر از دستگاه تناسلی پسر متکامل می شود . رحم جنین در هفته هجدهم حاملگی تشکیل شده است .

پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی
پیدایش قسمتهای مختلف بدن جنین در دوران حاملگی

 

پیدایش اندام های جنین

رویان انحنای خاص خود را در طی هفته چهارم پیدا می کند ، ظهور جوانه های اندام فوقانی و تحتانی نیز در هفته چهارم روی می دهد ، در هفته پنجم صفحات دست دیده می شوند و در هفته هفتم بین انگشت شست و انگشتان دیگر پرده وجود دارد و در هفته هشتم از یکدیگر جدا می شوند .

اندام تحتانی همانند اندام فوقانی رشد و تکامل می یابد ولی چند روز دیرتر این عمل صورت می گیرد .

رویان در ابتدا دارای دم می باشد که در پایان هفته هشتم به طور کامل تحلیل می رود . بنابراین در انتهای هفته هشتم جنین نمای مشخص انسانی را پیدا می کند .

 

 

 

ناخن انگشتان دست هفته 24 و ناخن انگشتان پا هفته 30 به وجود می آیند . موها در هفته 20 و ماده پنیری شکلی که پوست جنین را می پوشاند در هفته هجدهم پدید می آیند .

اگرچه اغلب موارد جنین حرکت می کند ولی مادر معمولاً این حرکات را تا هفته های هجدهم تا بیستم احساس نمی کند .

 

پیدایش غده های تیروئید و فوق کلیوی جنین

غده تیروئید اولین غده درون ریز است که در هفته چهارم رشد و تکامل می یابد ( اصولاً هر غده ای که ترشحاتش به داخل خون ریخته شود غده درون ریز نامیده می شود ) رشد این غده از قاعده زبان شروع شده و در هفته هفتم به سمت ناحیه جلوی گردن مهاجرت می کند .

تیروکسین که هورمون غده تیروئید می باشد در هفته یازدهم و دوازدهم در خون وجود دارد .

غدد فوق کلیوی ( غددی که روی کلیه ها قرار دارند ) در هفته ششم شروع به تکامل می کنند ، منشاء قسمت های محیطی و مرکزی آن متفاوت است .

منشاء قسمت مرکزی غده فوق کلیوی از سلول های عصبی ولی قسمت محیطی آن منشاء دیگری دارد .

قسمت محیطی غده فوق کلیوی در طی حاملگی دارای عمل مهمی می باشد و آن فراهم ساختن پیش سازهای لازم جهت ساختن استروژن از جفت است و به همین علت قسمت محیطی غده فوق کلیوی جنینی نسبت به بالغین ( نسبت به وزن جنین در مقایسه با وزن بالغین ) بزرگتر است .

پیدایش جفت
هنگامی که توده سلولی حفره دار  ( مرحله ای بد از مرحله توده سلولی توت شکل ) که حاصل تقسیم سلولی تخم است به رحم تهاجم می کند و لانه گزینی صورت می گیرد ، محل جفت معلوم می گردد .

 

 

لانه گزینی جفت در  حاملگی های در قسمت فوقانی رحم ، موارد در قسمت جلوی رحم و در باقیمانده در قسمت دیواره خلفی رحم صورت می گیرد و در موارد نادری بر روی گردن رحم با نزدیک آن لانه گزینی انجام می شود که به این حالت جفت سر راهی گفته می شود .

جفت منشاء جنینی دارد و عملاً به بافت ها و عروق مادری تهاجم پیدا می کند . جفت متوسط ، گرد و تقریباً به اندازه 2×15×20 سانتی متر است و وزنی بین 425 تا 500 گرم دارد .

این وزن جفت معمولاً تا وزن هنگام تولد نوزاد می باشد . جفت در حدود هفته 36 به حداکثر وزن خود می رسد .

بند ناف در اغلب موارد به مرکز جفت متصل است و طولی بین 40 تا 60 سانتی متر دارد و محتوی 2 شریان و یک ورید نافی می باشد .

جفت مسئول ترشح بعضی از هورمون های حاملگی می باشد . هورمون پروژسترون تا هفته ششم حاملگی توسط جسم زرد تخمدان ، بین هفته های 6 تا 12 توسط جفت و جسم زرد تخمدان و از هفته 12 به بعد از جفت ترشح می گردد و مقدار آن برای نگهداری حاملگی کافی است .

همچنین هورمون های استروژن و HCG توسط جفت ساخته می شود . HCG معمولاً حدود یک هفته بعد از لقاح قابل اندازه گیری می باشد و آن چیزی است که در تستهای ادراری و سرمی برای تشخیص حاملگی اندازه گیری می شود .

البته تست های سرمی زودتر از تست ادراری مثبت می شود . عمل دیگر جفت تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن و مواد غذایی بین خون مادر و جنین است و جفت در واقع عمل تنفس را در جنین انجام می دهد .

 

دکتر زنان

متخصص زنان و زایمان و نازایی دکتر مژگان کریمی

برای مطرح کردن سوالات همین الان تماس بگیرید :

02122776295

09102410144

منبع : کتاب آنچه زنان باید از بلوغ ، باروری و یائسگی بدانند

logo-white-footer

دكتر مژگان كريمي جراح و متخصص زنان و زايمان و نازايي داراي بورد تخصصي از دانشگاه تهران با نمره عالي در حال حاضر با كوله باري از تجربيات حرفه اي در حال انجام خدمات به هموطنان عزيزم ميباشم و خدارا شاكرم.

آدرس مطب :
تهران - پاسداران - بوستان نهم - روبروی پلی کلینیک لبافی نژاد - پلاک 135

شماره تماس :
02122776295
09102410144

آدرس بیمارستان نیکان :
تهران - اقدسیه - ابتدای بلوار ارتش - ورودی اراج - خیابان 22 بهمن - بیمارستان نیکان
روزهای کاری
چهارشنبه ها ساعت 18 تا 20
پنج شنبه ها ساعت 10 تا 12
شماره تماس :
29129

همچنین برای ویزیت در درمانگاه بیمارستان رسالت صبح های شنبه یک شنبه سه شنبه و چهارشنبه از ساعت 10 تا 12 میتوانید مراجعه کنید .

کلیه حقوق این قالب برای دکتر زنان محفوظ می باشد.